Twój robot sprzątający właśnie zrobił zdjęcie Twojej żonie w łazience. I wrzucił je do internetu. Brzmi jak czarny scenariusz? To się naprawdę wydarzyło – i to nie jedyny przypadek, gdy „inteligentne” urządzenia okazały się trojańskim koniem w naszych domach.

Mamy termostaty, które uczą się naszych nawyków. Lodówki, które zamawiają mleko. Odkurzacze, które mapują mieszkanie. Brzmi wygodnie? Owszem. Ale każde z tych urządzeń to potencjalne drzwi do Twojego domu – otwarte dla każdego, kto wie, jak wejść.

Czym właściwie jest Internet Rzeczy (IoT)?

Internet of Things, czyli Internet Rzeczy, to wszystkie urządzenia podłączone do sieci, które nie są tradycyjnymi komputerami czy telefonami. Termostaty, kamery, żarówki, zamki do drzwi, zabawki dla dzieci, a nawet szczoteczki do zębów.

Ciekawostka historyczna: Pierwszy „inteligentny” przedmiot podłączono do internetu w 1982 roku. Studenci Carnegie Mellon University w USA połączyli automat z napojami z siecią, żeby z pokoju w akademiku sprawdzać, czy cola jest schłodzona. Lenistwo jako matka wynalazków – w najczystszej postaci.

Dziś takich urządzeń są miliardy. Według szacunków w 2024 roku na świecie działa ponad 15 miliardów urządzeń IoT – więcej niż dwa na każdego mieszkańca Ziemi. I większość z nich ma zabezpieczenia na poziomie tego automatu z 1982 roku.

„Producenci IoT sprzedają wygodę, nie bezpieczeństwo. Hasło domyślne '1234′ to nie wyjątek – to standard. A potem dziwimy się, że ktoś ogląda nasze dzieci przez elektroniczną nianię.”

Prawdziwe historie: gdy inteligentny dom staje się koszmarem

To nie są teoretyczne zagrożenia. To przypadki, które naprawdę się wydarzyły.

Robot sprzątający, który „widział za dużo”

W 2022 roku zdjęcia z testowych robotów sprzątających iRobot Roomba wyciekły do internetu. Wśród nich było zdjęcie kobiety siedzącej na toalecie – zrobione przez kamerę odkurzacza.

Producent tłumaczył, że to były urządzenia testowe, a użytkownicy wyrazili zgodę na zbieranie danych. Ale pytanie pozostaje: czy kupując odkurzacz, spodziewasz się, że będzie Cię fotografował w łazience?

Alexa, która podzieliła się Twoimi sekretami

Użytkownik Amazon Echo w Niemczech poprosił o dostęp do swoich nagrań głosowych. Otrzymał… 1700 plików audio z domu zupełnie obcej rodziny. Ich rozmowy, odgłosy codziennego życia, prywatne momenty.

Przykład z życia: W Polsce słyszałam o przypadku, gdy asystent głosowy aktywował się podczas kłótni małżeńskiej i wysłał fragment nagrania do losowego kontaktu z listy. Wyobraź sobie, że Twój szef dostaje audio z domowej awantury o niezamkniętą pastę do zębów.

Haker w pokoju dziecka

Ten przypadek mrozi krew w żyłach. Rodzina z USA zainstalowała elektroniczną nianię z kamerą, żeby monitorować pokój 3-latka. Pewnej nocy przez głośnik urządzenia odezwał się męski głos: „Obudź się, mały. Tata cię szuka.”

Haker włamał się do kamery i obserwował dziecko. Mógł też rozmawiać przez głośnik. Rodzice usłyszeli to przypadkiem, bo akurat przechodzili obok pokoju.

„Kiedy opowiadam tę historię na szkoleniach, widzę, jak rodzicom bledną twarze. Bo większość z nich ma dokładnie taką samą nianię. Z domyślnym hasłem 'admin’.”

Jak zabezpieczyć swoje urządzenia IoT? 7 praktycznych kroków

Nie namawiam do wyrzucenia wszystkich inteligentnych urządzeń. Namawiam do mądrego korzystania z nich.

1. Zadaj sobie pytanie: czy to naprawdę musi być w internecie?

Twój ekspres do kawy ma WiFi. Świetnie. Ale czy naprawdę potrzebujesz włączać go zdalnie z sypialni? Jeśli stoi w kuchni i używasz go rano przy śniadaniu – odłącz go od sieci.

Zasada: Im mniej urządzeń podłączonych do internetu, tym mniejsza powierzchnia ataku.

2. Zmień domyślne hasła – albo wyrzuć urządzenie

Hasła typu „admin”, „1234”, „password” to zaproszenie dla hakerów. Pierwsze, co robią po znalezieniu urządzenia w sieci, to próbują domyślnych haseł.

Co zrobić:

• Zmień hasło na silne (minimum 12 znaków, litery, cyfry, znaki specjalne).
• Włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe, jeśli urządzenie to oferuje.
• Jeśli urządzenie nie pozwala zmienić hasła – potraktuj je jako e-śmieci. Serio.

3. Sprawdź, co urządzenie o Tobie wie

Przed zakupem przeczytaj politykę prywatności. Wiem, to 40 stron prawniczego żargonu. Ale szukaj odpowiedzi na trzy pytania:

• Jakie dane zbiera urządzenie?
• Gdzie są przechowywane (lokalnie czy w chmurze, w jakim kraju)?
• Kto ma do nich dostęp?

Narzędzie: Mozilla Foundation prowadzi projekt „Privacy Not Included” (privacynotincluded.org), gdzie ocenia popularne urządzenia pod kątem prywatności. Sprawdź przed zakupem.

4. Stwórz osobną sieć WiFi dla IoT

To brzmi technicznie, ale większość nowoczesnych routerów to umożliwia. Chodzi o to, żeby Twoje inteligentne żarówki i odkurzacze były w innej sieci niż komputer z danymi firmowymi czy telefon z aplikacją bankową.

Dlaczego to ważne: Jeśli haker włamie się przez słabo zabezpieczoną żarówkę, nie dostanie się automatycznie do Twojego laptopa.

5. Aktualizuj oprogramowanie – regularnie

Producenci łatają dziury bezpieczeństwa w aktualizacjach. Jeśli ich nie instalujesz, zostawiasz otwarte drzwi.

Czerwona flaga: Jeśli producent nie wydał aktualizacji od ponad roku – rozważ wymianę urządzenia. Prawdopodobnie porzucił jego wsparcie.

6. Ogranicz uprawnienia aplikacji

Aplikacja do sterowania żarówką prosi o dostęp do kontaktów, zdjęć i mikrofonu? Odmów. Nie ma powodu, żeby żarówka znała Twoją listę znajomych.

Zasada minimalnych uprawnień: Dawaj aplikacjom tylko te uprawnienia, które są absolutnie niezbędne do działania.

7. Wyłączaj mikrofony i kamery, gdy ich nie używasz

Fizyczna zasłonka na kamerze. Przycisk mute na asystencie głosowym. To proste rozwiązania, które działają nawet wtedy, gdy zawiedzie oprogramowanie.

„Mam klienta – prezesa dużej firmy – który przechowuje Alexę w szufladzie i wyjmuje ją tylko gdy chce sprawdzić pogodę. Paranoik? Może. Ale nikt nie podsłucha jego rozmów biznesowych przez inteligentny głośnik.”

Przed zakupem: jak sprawdzić, czy urządzenie jest bezpieczne?

Checklist przed dodaniem nowego IoT do domu:

1. Czy producent ma dobrą reputację w kwestii bezpieczeństwa?
2. Czy urządzenie pozwala zmienić domyślne hasło?
3. Czy producent regularnie wydaje aktualizacje?
4. Czy mogę używać urządzenia bez podłączania do chmury producenta?
5. Co mówi Mozilla Privacy Not Included o tym produkcie?

Jeśli odpowiedź na większość pytań brzmi „nie” lub „nie wiem” – zastanów się dwa razy.

Dlaczego warto czytać właśnie ten blog?

Piszę o cyberbezpieczeństwie od lat – jako praktyk, nie sprzedawca strachu. Pracuję z firmami nad zabezpieczeniem ich infrastruktury OT i IoT. Prowadzę podcast „Cyberbezpieczeństwo po ludzku”, bo wierzę, że każdy – nie tylko informatyk – może i powinien rozumieć, jak chronić siebie i swoją rodzinę.

Nie znajdziesz tu reklam „najlepszego antywirusa”. Znajdziesz konkretne porady, które możesz wdrożyć dziś wieczorem – bez wydawania pieniędzy i bez dyplomu z IT.

Co zapamiętać z tego artykułu?

• Urządzenia IoT to wygoda, ale też ryzyko – każde podłączone urządzenie to potencjalne drzwi dla hakera.
• Prawdziwe przypadki pokazują skalę problemu – od zdjęć z łazienki po hakerów w pokoju dziecka.
• Zmień domyślne hasła – jeśli urządzenie nie pozwala, wyrzuć je.
• Stwórz osobną sieć WiFi dla IoT – oddziel inteligentne gadżety od ważnych urządzeń.
• Sprawdzaj przed zakupem – Mozilla Privacy Not Included to Twój przyjaciel.
• Mniej znaczy bezpieczniej – nie wszystko musi być podłączone do internetu.

Chcesz dowiedzieć się więcej o bezpieczeństwie w inteligentnym domu? Napisz przez formularz kontaktowy albo posłuchaj mojego podcastu – tam rozkładam te tematy na czynniki pierwsze.